متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد، لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید. لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

از مهم ترین مشکلات موجود زمین های سست در پی ها و تونل زنی، بهسازی خاک است که در این ارتباط تقویت خاک درجا برای استفاده مجدد در یک ساختار جدید ژیوتکنیکی و یا بهبود وضعیت ساختار فعلی مد نظر است. در تحقیق حاضر شیوه اجرای روش عددی المان محدود برای پیش بینی میزان نشست سطح زمین قبل و بعد از اجرای بهسازی زمین در فرآیند حفاری تونل دسترسی شرقی ایستگاه میدان خراسان واقع در خط 6 مترو تهران تشریح شده است. از آنجا که مسیر این تونل از زیر ساختمان های مسکونی و مغازه ها عبور می کند، با حفاری این قسمت از پروژه ایستگاه میدان خراسان، مقادیر نشست قابل توجهی در سطح زمین به وجود آمده است که موجب ترک خوردن ساختمان ها و مغازه ها شده است. بر این اساس در این تحقیق چندین روش بهسازی شامل روش های شمع گذاری، فورپولینگ و مهارگذاری (انکراژ) که برای زمین های سست و ریزشی قابل استفاده اند، به صورت عددی به وسیله نرم افزار MIDAS GTS NZ مدلسازی و بررسی شده است. در این پژوهش علاوه بر بررسی عملکرد روش های یاد شده، اثر پارامترهای هندسی از جمله همپوشانی لوله های فورپولینگ، طول شمع و قطر انکراژ مورد بررسی قرار گرفته است. معیار بررسی، جابه جایی رخ داده در سطح زمین و تاج تونل در نظر گرفته شده است. نتایج نشان می دهند که استفاده از روش های بهسازی بررسی شده در کاهش نشست سطح زمین و تاج تونل کارا و در روش های بررسی شده بیشینه نشست سطح زمین از نشست مجاز (35 میلی متر) کمتر است. از میان روش های بهسازی یاد شده، روش استفاده از روش فورپولینگ به همراه انکراژ علاوه بر آنکه نقاط پلاستیک در اطراف تونل را کاهش می دهد، تاثیر بیشتری در کاهش نشست سطح زمین دارد، به طوری که موجب کاهش حدود 50 درصدی بیشینه نشست سطح زمین شده است.

هنگامی که تونل از شرایط زمینی ضعیف و متفاوتی عبور می کند و یا پوشش کم عمقی از خاک در بالای تاج تونل قرار دارد، توده خاک یا سنگ باید پایدار شده و سیستم نگهداری به گونه ای طراحی و اجرا شود تا میزان نشست و همگرایی که از مهمترین عوامل طراحی تونل است کنترل شود. بنابراین به منظور انجام برنامه ریزی لازم برای ایجاد سیستم نگهداری با توجه به شرایط محل انجام پروژه، ارائه یک مدل تصمیم گیری در انتخاب گزینه مناسب سیستم نگهداری تونل در مرحله برنامه ریزی طراحی پروژه تونل ضروری است. هدف از انجام این تحقیق، ارائه طرحی است که بتوان با استفاده از آن، گزینه های مناسب سیستم نگهداری تونل متروی تهران خط 3 فاز 4 را مشخص و مناسب ترین گزینه را انتخاب کرد تا به عنوان الگوی مناسب برای مقاطع آتی استفاده شود. این مدل بر اساس عوامل فنی، اقتصادی، اجرایی، اجتماعی و سیاسی و عوامل ژئومکانیکی در محل انجام پروژه و با توجه به معیارهای متعدد شکل گرفت. از طرفی گزینه های انتخاب سیستم نگهداری تونل مترو، شامل لتیس، تیرآهن، بتن مسلح با استفاده از سیستم قالب بندی مدولار، فورپولینگ، ورق فولادی موج دار و قطعات بتنی پیش ساخته است که در این مدل به کار گرفته شد. لذا بر اساس این معیارها و با استفاده از مدل های مختلف تصمیم گیری و روش های جدید تحقیق در عملیات، گزینه های مناسب، اولویت بندی شده و در نهایت گزینه E (چهار عدد لتیس 18 به فاصله 1 متر به همراه 1 لتیس 25، دستک، 2 لایه مش و شاتکریت، عایق، بتن ریزی کف و لاینینگ) بر اساس روش TOPSIS به عنوان بهترین گزینه برای سیستم نگهداری مقطع انتخاب شده شناخته شد.

امروزه توسعه کمی و کیفی شبکه مترو در کلانشهرها به عنوان یکی از راهبردهای اصلی در مدیریت شهری تلقی می شود. لیکن در کنار توسعه شبکه مترو باید به نیازمندی ها و توقعات مردم نیز توجه داشت تا از طریق افزایش رضایتمندی مردم، سهم استفاده از شبکه مترو نسبت به خودروهای شخصی افزایش یابد. توسعه زیرساخت ها در کنار برنامه ریزی مناسب است که معنی پیدا خواهد کرد. عدم کیفیت مطلوب سفرها در حمل و نقل عمومی، آسایش روانی را از شهروندان سلب خواهد کرد و زمینه نارضایتی شهروندان را فراهم می سازد که نهایتا به کاهش استفاده از سیستم حمل و نقل عمومی منجر خواهد شد. بنابراین در پژوهش حاضر با روش تحلیلی-تفسیری به استخراج شاخص های ارزیابی کیفیت و جانمایی ایستگاه های مترو از منابع داخلی و خارجی پرداخته شده و پرسشنامه ای بر اساس طیف لیکرت تنظیم شده است. در ادامه، 150 پرسشنامه به کمک مردم حاضر در ایستگاه مترو دانشگاه علم و صنعت تکمیل و با مدل تحلیل عاملی اکتشافی و رگرسیون چندمتغیره خطی تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهند عوامل اصلی تبیین کننده کیفیت ایستگاه های مترو به ترتیب شامل «دسترسی»، «زیبایی شناسی»، «تسهیلات رفاهی اولیه»، «موقعیت استقرار»، «تسهیلات رفاهی ثانویه» و «نگهداری و مراقبت» است. همچنین بر اساس نتایج تفصیلی تر، اقدامات دارای اولویت برای افزایش رضایت مندی مردم از ایستگاه مترو دانشگاه علم و صنعت مربوط به «پارکینگ دوچرخه و موتورسیکلت»، «رنگ و تصاویر دیواری» و «دسترسی و حرکت معلولین و ناتوانان جسمی» است.

بهبود عملکرد ماشین حفار TBM در حفاری تونل همواره مورد توجه بوده است. در این مقاله به بررسی تاثیر تغییر تعدادی از دیسک های TBM با ابزار خراشی بر پارامترهای عملیاتی تراست، گشتاور و نرخ نفوذ در خط 6 مترو تهران پرداخته شده است. بدین منظور مقادیر پارامترهای عملیاتی در بخش های مختلفی از خط 6، قبل و بعد از تغییر ابزار برشی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد تغییر نوع ابزار برشی به طور میانگین مقدار تراست را 44 درصد نسبت به حالت قبل از تغییر ابزار برشی کاهش می دهد و بازه کاهش میانگین تراست بین حداقل 28 درصد تا حداکثر 57 درصد بوده است. همچنین الگوی جدید، میانگین گشتاور را به اندازه حداقل 9 درصد و حداکثر 58 درصد و به طور میانگین 40 درصد کاهش داده است. وجود بخش های ریزدانه در طول مسیر که موجب گل گرفتگی دیسک ها شده است، می تواند دلیل بالا رفتن مقادیر تراست و گشتاور در بخش های قبل از تغییر ابزار برشی باشد. در عین حالی که مقادیر میانگین تراست و گشتاور با تغییر ابزار برشی کاهش یافته است، مقادیر نرخ نفوذ نه تنها کاهش نیافته است، بلکه در بیشتر موارد بین 5 تا 23 درصد افزایش داشته است. نتایج نشان می دهد که تغییر نوع ابزار برشی در شرایط آبرفت تهران موجب بهبود عملکرد ماشین TBM شده است.

با توجه به گسترش روزافزون احداث تونل­ های مترو در سیستم ­های حمل ونقل شهری، ایمن نگاه داشتن این گونه سازه­ ها در برابر مخاطرات غیر طبیعی مانند انفجارهای بزرگ امری ضروری محسوب می­ گردد. به همین دلیل شبیه سازی و درک پاسخ دینامیکی این گونه مسائل از مفاهیم بسیار مهم در مهندسی پدافند غیرعامل به شمار می رود. در این راستا استفاده از روش های شبیه سازی عددی شیوه­ای مناسب و ارزان برای تحلیل و مطالعه این دسته از مسائل می­ باشد. در مطالعه حاضر، تونل خط هفت مترو تهران به همراه توده خاک لایه بندی شده که تحت اثر انفجار سطحی خیلی بزرگ قرار دارد، توسط نرم افزار عددی المان محدود PLAXIS مدل سازی شده است. بارگذاری ناشی از انفجار توسط آیین نامه ­UFC محاسبه شده و محتوای فرکانسی سیگنال مربوطه توسط تبدیل فوریه به دست آمده است و سپس پاسخ تونل تحت اثر این بارگذاری به صورت پارامتریک بررسی و تنش­ های ایجاد شده در تاج و کف تونل محاسبه شده است. نتایج این تحقیق نشان می ­دهند که میرایی و نسبت پوآسون در بین پارامترهای مورد بررسی، به ترتیب بیشترین و کمترین تأثیر را بر روی پاسخ تونل در برابر بارگذاری انفجاری دارند. همچنین ممکن است، تأثیر پارامترها در هر لایه بر روی پاسخ تونل متفاوت ­باشد.

آلودگی هوای ناشی از زندگی مدرن امروزی و فعالیت های بشر، یکی از معضلات بزرگ کلان شهرهایی مانند تهران است که می تواند اثرات زیست محیطی مهمی بر جای بگذارد. با توجه به اینکه حمل و نقل، سهم عمده ای در آلودگی هوای تهران دارد استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی، بعنوان یک گزینه برتر جهان، جهت پیشگیری و کنترل آلودگی هوا ضروری است. یکی از وسایل حمل و نقل عمومی سریع، مطمئن و ایمن که دارای کمترین اثرات سوء زیست محیطی است، مترو می باشد. در حال حاضر متروی تهران، سهم عمده ای در کاهش آلودگی هوای شهر تهران دارد. در این مطالعه، اقدام به بررسی اثرات زیست محیطی ناشی از خروجی هواکش های بین ایستگاهی نظیر منواکسیدکربن، رطوبت نسبی، دما و سرعت جریان هوا در سیستم های تهویه بین ایستگاهی نیمه شمالی خط 1 متروی تهران شد. نتایج حاصل از این تحقیق، با استانداردهای زیست محیطی، هوای پاک و نتایج اندازه گیری آلاینده های هوای شهر تهران که توسط شهرداری تهران و سازمان حفاظت محیط زیست انجام می گیرد، مقایسه شد. طبق اندازه گیریهای انجام شده، در این بررسی مشخص شد که میانگین روزانه منواکسیدکربن خروجی هواکشهای بین ایستگاهی متروی تهران %30-40 کمتر از میانگین روزانه منواکسید کربن شهر تهران است. این میانگین در مقایسه با هوای پاک کمتر از حد استاندارد یعنی 9 PPM بود. میانگین روزانه درجه حرارت هوای خروجی از هواکش های بین ایستگاهی مترو بین 21-27 درجه سانتیگراد ثابت و در گرمترین روزهای سال یعنی در ماههای تیر و مرداد، حدود 10 درجه سانتیگراد کمتر از میانگین روزانه درجه حرارت هوای شهر تهران است. بدلیل فعالیت دایم سیستم تهویه مناسب در مترو، میانگین روزانه رطوبت نسبی در حدود %40-50 ثابت است و در حدود 15% بیشتر از میانگین روزانه رطوبت نسبی هوای شهر تهران است. نتایج نشان داد که سرعت جریان هوای خروجی هواکش های بین ایستگاهی مترو، مستقل از تغییرات سرعت جریان هوای شهر تهران است. این مطالعه نشان داد که سیستم تهویه متروی تهران در شرایط عادی یک سیستم مناسب محسوب شده و علاوه بر کاهش آلودگی هوای شهر تهران در افزایش کیفیت هوای اطراف خروجی هواکش های بین ایستگاهی نیز می تواند موثر باشد.